öncelikle parsel tescili ve sit alanı kavramları farklı şeyler.
Tr'de tescil işi yapı değil, parsel üzerinden yürüyor. yani doğru arama kriteri, öncelikle söz konusu binanın parselinin tescilli olup olmadığı. parsel tescilliyse, üzerindeki yapı her ne ise, onu aynen korumak durumundasınız. tarihi yapı ise, çatı aktarma, pencere doğraması değiştirme gibi işler için bağlı olduğu belediyenin Kudeb biriminden; daha büyük onarımlar içinse bağlı olduğu koruma bölge kurulundan izin almak -tabi ki gerekli proje süreçlerini tamamladıktan sonra- zorundasınız. eğer yeni yapıysa, ekonomik ömrü el verdiğince o binayı kullanabilirsiniz; ancak olası bir yıkılma durumunda, parselin tescili hangi tarihi yapı üzerinden yapıldıysa, onu yeniden yapmaktan başka şansınız yok.
edit: evin yaşı bu durumda çok bişey ifade etmez. tarihi ancak çok nitelikli olmayan 200 yıllık bir yapı tescil edilmeyebildiği gibi, Bağdat Caddesi'nde 90'larda yapılan apartmanlardan tescil edilenler var mesela.
ancak, parsel tescilli değil de, parselin içinde bulunduğu bölge sit alanı kapsamındaysa (sorunuzda tarif ettiğiniz bu sanırım), onun durumu biraz daha değişik. söz gelimi, parsel 1. derece arkeolojik sit kapsamında ise (bu durumda parsel illa ki tescilli olmak zorunda değil), o parseldeki mevcut bina yıkıldıktan sonra yerine hiçbir şey yapamayacağınız gibi, bahçesine ağaç dahi dikemezsiniz (10 cm'den fazla kazı yasak; sonradan su tesisatı, doğalgaz vs de geçiremezsiniz mesela).
kısacası, önce söz konusu parselin tescilli olup olmadığını ve/veya kentsel, kırsal, arkeolojik vs. gibi bir sit üzerinde bulunup bulunmadığını; bulunuyorsa kaçıncı dereceden olduğunu öğrenin. sonra yukarıdaki bilgilere göre seçiminizi bir daha değerlendirirsiniz.
öğrenme yöntemi konusunda ise, ilgili belediyenin imar müdürlüğünden yardımcı oluyor olmaları lazım. direk tapuyu arayınca, kvkk meselesi sıkıntı yaratmış olabilir. belediyesinin sayısal sistemi varsa, internetten de sorgulayabiliyor olmanız lazım.
+2