[]

Türkçe Dil Bilgisi - İyelik eklerinden önce gelen kaynaştırma harfleri

Herkese merhaba,

İyelik eklerinden önce gelen kaynaştırma harfleri ile ilgili kafama takılan bazı sorular var, dil bilgisine hakim arkadaşlardan yardım rica edeceğim.

Olay 1: Bir arkadaşım, yurtdışı kaynaklı bir Türkçe dil bilgisi kitabına göre ‘’su’’ kelimesinin iyelik eklerinden önce ‘’y’’ kaynaştırma sesini aldığını ve bunun kitapta istisnai bir durum olarak belirtildiğini söyledi.
Ben de Türkçe kaynaklardan konu ile ilgili araştırma yapmaya başladım. Karşıma her yerde şöyle bir kural çıkıyor:

‘’S’’ kaynaştırma harfi üçüncü tekil şahıs iyelik ekinden önce kullanılır. ‘’NE’’ ve ‘’SU’’ sözcükleri bu kurala uymaz.

Şimdi ‘’su’’ kelimesinin bu istisnada yalnız olmadığını anladım. Fakat farklı sorularım var:

Soru 1: Diğer şahıs çekimlerinde de ‘’su’’ ve ‘’ne’’ istisnası geçerli değil mi? Diğer şahıs çekimlerinde de iyelik ekinden sonra ‘’y’’ kaynaştırması alan sözcük pek yok gibi. Aşağıdaki ikinci olayda da benim aklıma gelen farklı sözcükler var fakat onlarla da ilgili açıklama bulamadım.

Olay 2: ‘’Su’’ yerine yukarıdaki istisnai duruma örnek olabilecek başka sözcükleri düşünürken aklıma ‘’bu’’ ve ‘’şu’’ geldi.

Soru 2: Olay 1’deki istisnai durum bu kelimeler için de geçerli gibi duruyor, kaynaklarda neden bahsedilmiyor? Yoksa ’’buyum/şuyum’’ demek yanlış bir kullanım mı?

Soru 3: Bu/Şu kelimelerini iyelik ekleri ile çekimlerken kafam karışıyor (özellikle 3.çoğul çekimi).
1. Tekil: Buyum/şuyum
2. Tekil: Buyun/şuyun
3. Tekil: Buyu/şuyu
1. Çoğul: Buyumuz/şuyumuz
2. Çoğul: Buyunuz/şuyunuz
3. Çoğul: Bunları /şunları (?????)

Şimdiden herkese çok teşekkürler.

 
Cevap 1: Bence sen şahıs çekimiyle iyeliğin kaynaştırma ünsüzlerini karıştırıyorsun.
Sende bir şişe su olsun. Bende de bir kutu.

+Bana suYunu verir misin? (İYELİK- SENİN SUYUN)
-Tamam sen de bana kutuNu uzat. (İYELİK- SENİN KUTUN)
(bak değişti, suda Y oldu kutuda N)

Şahısa gelelim:
+Ben bir suYum.
-Ben de bir kutuYum.
(şahıs, ikisi de Y)

Şahısta değişim yok. İyelikte var.

Cevap 2: Buyum Şuyum yanlış. Bunum şunum olur iyelikte. Sen üçüncü tabloda şahıs eki koymuşsun sözcüklere. Ama iyelik zannediyorsun.

Cevap 3 : Cevap 2.
  • sydney  (03.11.20 22:03:26 ~ 22:04:26) 
iyelik eki için şuyu yanlış oluyor galiba. doğrusu şusu oluyor.
örnek: onun şusu busu varmış.

su için ise onun suyu geldi denir susu geldi denmez. 1. olayda kastettiği bu galiba.
  • cekcekli  (03.11.20 22:08:31) 
Kaynaştırma harfi diye bir şey aslında yok. Yardımcı ses var.

-sı -si meselesinde üçüncü şahıs iyelik ekinin kendisi -si, -si, -su, -sü şeklinde.

Sunun değil de suyun deme sebebimiz suyun sub > suw geçmişi. Eski şekillerine göre ek getirmeye devam ediyoruz enteresan bir şekilde.

Buyum
Buyun
Busu
Buyumuz
Buyunuz
Bunları

Bir de zamir n’sine bakın derim
  • le jeune turc  (04.11.20 01:08:22) 
1
buraya yazılanların hakları Sir Anthony Hopkins'e aittir.
yazan eden compumaster, ilgilenen eden fader
modere edenler angelus, Artibir, aychovsky, baba jo, basond, compumaster, deckard, duyulmasi gerektigi kadar, fader, fraise, groove salad, kahvegibi, kaymaktutmayansicaksut, kibritsuyu, monstro, pandispanya, robin, ron dennis
bu sitede yazılanların hiçbiri doğru değildir. site içeriği küçükler için sakıncalı olabilir. yazılardan yazarları sorumludur. kaynak göstermeden alıntılanamaz. devlet tarafından atanmış bir kurumun internet üzerinde kimin hangi bilgiye ulaşıp ulaşamayacağına karar vermesi insan haklarına aykırıdır. web siteleri kullanıcıların istekleri doğrultusunda bağlandıkları yerlerdir. kullanıcılar isterlerse bir web sitesine bağlanmayabilirler. bu güçleri ve imkanları mevcuttur. bir kullanıcı bir siteye bağlanmak istiyorsa bu onun tercihi ve hakkıdır. bağlanmak istemiyorsa bu yine onun tercihi ve hakkıdır. halkın kendisine hizmet etmesi için görevlendirdiği kurumlar hadlerini aşıp halka neye ulaşıp ulaşmayacağını bilmeyen cahil cühela muamelesi edemezler. ebeveynlerin çocuklarını sakıncalı içeriklerden koruması için çok sayıda bedava ve ücretli yazılım mevcuttur. bu yazılımlar bir web tarayıcısını kullanmaktan daha karmaşık teknik bilgi gerektirmemektedir. devletin milletini küçük düşürmesi ve ebleh yerine koyması yasaktır. Skimlinks ile linkler üzerinden yönlendirme payı alınmaktadır.